Monday, July 20, 2009

සෝමතිලක ජයමහ, ඉරාජ් සහ ඒ වගේ අය ගැන


මෙම සටහන තබන්නේ මීට මොහොතකට පෙර ජාතික රූපවාහිනියේ විකාශය වුන සුරම්‍ය රාත්‍රී වැඩසටහනේ නැවත විකාශය නැරඹීමෙන් පසු.ඊට සහභාගි වුනේ සෝමතිලක ජයමහ කලාකරුවායි.
සෝමතිලක ජයමහ ඇත්තටම කේවල පුද්ගලයෙක්ට වඩා එක්තරා යුගයක් නිරූපනය කරන චරිතයක් වැනි යැයි ඒ වැඩසටහන නරඹද්දි සිතුනා.අතිශය සරල ලෙස හැසිරුනු ඔහුගේ නිරහංකාරී ස්වභාවය මුලු වැඩසටහන පුරාම කැපී පෙනුනා.කිසිම මවා පෑමක් හෝ "රගදැක්වීමක්" කිරීමට උත්සාහ නොදැරුනු අතර ඔහු සම්පූර්නයෙන් කතා කලේ කලාව ගැන විතරයි.
 

ජයමහගේ ගීත සම්මුචයේ තිබුනු ගීත සියල්ලේම පාහේ අති මහත් සරල බවක් ගැබ්වෙලා තිබුනා.
"පොඩි දුවගේ සිනා පෙලයි
පොඩි පුතුගේ කතා පෙලයි
ප්‍රිය බිරිදගේ සෙනෙහෙ විලයි
මගේ නිවස මගේ පැල්පතයි"යනුවෙන් ඔහු ගයද්දි ඊට යොදා තිබුනු සංගීතය ඉතාම සරල වුනත් ඉන් මැවුන මිහිර ඉතාම ලගන්නා සුලුයි.මෙවැනි ගීත වල සරල වචන වලින් උනත් අර්ථවත් ඒ වගේම හරයක් සහිත අනුභූතියක් තමයි ප්‍රතිනිර්මානය වුනේ.

කොහොම වුනත් ජයමහ එක්තරා "යුගයක්"නිරූපනය කරනවා කියල කියුවේ ජයමහගේ හැසිරීමත් ඔහුගේ ගීත තුලිනුත් අපි දකින ඉහත "ලක්ෂන" තවදුරටත් වර්තමාන ගීත ක්ෂේත්‍රය තුල විද්‍යාමාන නොවන නිසා.ඒවා "අතීතයට"අයත් ලක්ෂන මිස වර්තමානයට අදාල ලක්ෂන නෙමෙයි.
එහෙම නම් වර්තමානයේ තියෙන ලක්ෂන මොනවාද?
මේ ගැන හිතද්දි නිරායාසයෙන්ම හිසට ආවෙ ඉරාජ් වීරරත්න වැන්නෙක් සහභාගි වෙන මේවගේ සංවාද වැඩසටහන්.channel C වගේ චන්ද්‍රිකා රූපවාහිනි නාලිකාවක් බලද්දි ඉරාජ්ගෙන් සංකේතවත් වෙන කුලකයේ අය සහභාගි වෙන සංවාද වැඩසටහන් මදි නොකියන්න දැක ගන්න පුලුවන්.
ඒවායේදී බහුලව ඇසෙන්නට තියෙන දේවල් කිහිපයක් තියෙනවා.
"අපේ market එක ලංකාව නෙමෙයි.අපි international market එකයි ඉලක්ක කරන්නෙ.මේ music video එකට ලක්ෂ මෙච්චරයි.අරකට ලක්ෂ මෙච්චරයි" වගේ දේවල් මේවායේදී නිතරම ඇහෙනවා.
ඒ බො‍හෝ දෙනාගේ කතා විලාස ඇතුලෙ ඇත්තටම පෙනෙන්න තිබෙන්නෙ මවාපෑමක්,ආරෝපනය කරගත් චරිතයක් කියල සිතෙන්නෙ ජයමහ වැනි කලාකරුවෙකු කතාකරන ආකාරය හා සසදන විට.අපි අහල තිබුන දේ තමයි කලාකරුවා නිර්මාන බිහිකරන්නේ ආත්ම තෘප්තිය උදෙසා තමන් තුල කැකෑරෙන අත්දැකීම් ප්‍රතිනිර්මානය කරන්නය කියන කාරනය.හැබැයි මේ ඉරාජ් (ලා)ට අනුව ඔවුන් නිර්මාන ‍‍කරන්නේ කැකෑරෙන අනුභූතින් කෙසෙ වුනත් market එක බලාගෙන.
ඒ අයගේ අංක 1 වෙන්නෙ වෙලදපොල.
ඇත්තටම මේ අනුව වෙලා තියෙන්නෙ මොකක්ද?කලා කෘතිය තවත් එක වෙලද භාන්ඩයක් බවට පත්වීම.කලාකරුවා වෙලද භාන්ඩ නිපදවන නිෂ්පාදකයෙක් බවට පත්වීම.
මාර්කට් එකේ trend එක රැප් නම් රැප් ගීත හැදෙනවා.ඉල්ලුම තියෙන්නේ හිප් හොප් නම් හැදන්නේ ඒවා.දේශාභාමානී ගීත වලට මිලක් තියෙනවා නම් ඒවාත් අඩ නිරුවත් නැටුම් සහිත වේග රිද්ම videos නැගල යනවා නම් ඒවාත් බිහිකෙරෙනවා.
අපි දන්න තරමින් ගොවියනුත් වෙලෙන්දනුත් වගේ නිෂ්පාදකයන් වැඩකරන්නේ එහෙමයි.අල වල ඉල්ලුම වැඩි කාලෙට අල හදනවා.මාර්කට් එකේ නැගල යන්නෙ ගෝවා නම් ගෝවා හදනවා.සිගරට්වල මිල වැඩිවෙනවා නම් දුම්කොල වගා කරනවා.
කොටින්ම වර්තමානයේ කලාව කියන එක ආත්ම ප්‍රකාශන මාධ්‍යයක සිට වෙලදපොලේ හුවමාරු භාන්ඩයක වේශයට බල්ටියක් ගහල තියෙනවා.
මේ සන්දර්භය තුල කලාකරුවා යනු තවත් එක වෙලෙන්දෙක්.මේ වෙලෙන්දාගේ භූමිකාවට ජයමහගෙන් සංකේතවත් වෙන අර "ලක්ෂන" තවදුරටත් ගැලපෙන්නේ නැහැ.පොර ටෝක් නොදෙන,තමන් ලොක්කා යැයි නොහගවන "වෙලෙන්දෙක්" සාර්ථක වෙලෙන්දෙක් නෙමෙයි.ජයමහලාගේ ලක්ෂන ගීත ක්ෂේත්‍රයෙන් ක්‍රමයෙන් ඉවත් වෙලා ඉරාජ්ලාගේ පොර ටෝක් ලක්ෂන ආදේශ වෙන එක මේ අනුව සමහර උපාසකයන් කියන විදිහට හුදු සාරධර්ම පිරිහීමක්ම නෙමෙයි,ලංකාවේ ගීත ක්ෂේත්‍රයේ වෙලා තියන උග්‍ර වානිජකරනය (commercialization) ට අනුරූපීව සිද්ද වෙලා තියෙන දෙයක්.
දුක්ගන්නාරාල ගේ ඊනියා ගොවි ගීතය ආශ්‍රිතව පහුගිය දවස්වල ඇති වුන සංවාදයත් මේ වානිජකරනයේ බරපතල ගැඹුර පිලිබද නිදසුනක්.අනිත් අය සුලභ දේවල් මාකට් කරද්දි දුක්ගන්නාරාල වෙලදපොලේ විකුනන්න තරමක දුලභ භාන්ඩයක් හොයාගන්නවා.ඒ තමයි "ගැමිකම".කොලඹ සමාගමක රැකියාව කරමින් crecscat boulevard වර්ගයේ ජීවිතයක් ඇත්තටම ගතකරන දුක්ගන්නාරාල රූපවාහිනිය ඉස්සරහ මඩ සෝදා නොගත් ගොවියාගේ භූමිකාවට ඇතුල් වෙනවා."රගපානවා".තමන් ගැමියා කියල පෙන්නන්න හදනවා.ඔහුගේ පැවැත්ම ඒ රැගීමත් එක්කයි ගැට ගැහිලා තියෙන්නේ.ඉතින් ජයමහගේ නිරහංකාරීත්වය මෙවැන්නන්ගේ අහලකවත් නැති වීම අහඹුවක් නෙමෙයි.
"ඔයා ඔච්චර ගැමියා නම් ලමයින්ව ජාත්‍යන්තර පාසලකට යවන්නේ ඇයි?"කියල ස්වර්නවාහිනයේදී ලහිරු සහ මුදිත ඇහුවම දුක්ගන්නාරාලගේ ගැමිකම කොර වෙනවා.එයාගෙ ලමයි යන international එක රජයේ පාසල්වලට වඩා ගැමිකම,සිංහල බෞද්ධකම තියෙන පාසලක් යැයි බේගලයක් අත් හරින දුක්ගන්නාරාල ඒ ප්‍රශ්නයෙන් ලිස්සලා යනවා.

ගීත වලට වර්තමානයේ පද යෙදෙන ආකාරයත් මේ එක්කම තේරුම් ගන්න පුලුවන්.කලාකරුවා නමැති වෙලෙන්දා බලන්නේ මාර්කට් එකේ නැගල යන රැල්ල නිසා ඔහු අතින් ඉස්සර වෙලාම හැදෙන්නේ රැල්ලට අනුකූල beat එක.සාදා නිම කල තනුවට පද යෙදීමේ ඉරනමට මේ අනුව ගීත රචකයන් පත්වෙලා තියෙනවා.ඒත් එක්ක ලියැවෙන ගීත වල ඇත්තටම පද රචනය හුදෙක් ජෝක් වී යාම සිදුවී තිබෙනවා.
"මට හිතන්න බෑ
අදහගන්න බෑ
හිතන්නත් ඉඩ නැහැ " කියල ලියද්දි ඒවා නිකම්ම නිකම් වචන විතරයි."හන්තානේ මල්පාරේ සංසාරේ"වගේ කොහෙත්ම සම්බන්ධයක් නැති වචන ටිකක් අමුනන එක බවට ගීත රචකයාගේ කාර්යය ලඝු වෙලා තියෙනවා.ජයමහගේ ඉතාම සරල ගීත වල පවතින අර්ථයවත් මේ නූතන ගීත වල නැති වීම සිදු වෙන්නේ ඒ අනුව.
මෙම වානිජකරනය අද ඊයේ ආරම්භ වුන එකක් නොවෙයි.මේකට දශක ගනනාවක ඉතිහාසයක් තියෙනවා.නමුත් මෙය අද තරම් උග්‍ර හා රක්තපාත අඩියකට අතීතයේ පැමින තිබුනේ නැහැ.කොහොම වුනත් අන්තිමේදී වානිජකරනය විසින් මානුශික ලක්ෂන ගීත කලාවෙන් ක්‍රමයෙන් ඉවත්කොට තිබෙන අතර වැඩි වැඩියෙන් මවාපෑම් හා ව්‍යාජ රගදැක්වීම් වල ගොදුරක් බවට ක්ෂේත්‍රය පත්කොට තිබෙනවා කියන එක පැහැදිලියි.
( ඉරාජ් සංගීතවත් කල "හිතුමතේ" ගීතය ගායනා කල රොමේෂ් හා ලක්ෂාන්ව නිර්දය විදිහට ගීතය ගැයීමේ ක්‍රියාවලියෙන් ඉවත් කිරීමේ සිදුවීම කලාකරුවා කෙතරම් දුරට කෑදර,මනුස්සකමක් නොතකන,මුදලට ලොබ බදින බඩජාරි සතෙක් බවට වානිජවාදී සන්දර්භයක් තුල පත්වී තිබෙන ආකාරය පෙන්නුම් කරන තව සිදුවීමක්)

වානිජකරනය කියන්නේ අද අපි ජීවත් වෙන සමාජ ක්‍රමය (මේකට ධනවාදය කියල කියනවා) තුල තියන අනිවාර්ය ලක්ෂනයක්.පූර්ව ධනවාදි යුගවල ගෞරවයෙන් සැලකුනු දේවල් හැමදෙයක්ම හුදු වෙලදාමක් බවට පත් කරන එක ධනවාදය විසින් සිදුකලා.අතිතයේ ගමේ වෙද මහතා කියන්නෙ මුදල් මත නොනැසෙන එක්තරා අන්දමක ගෞරවනීය භූමිකාවක්.නමුත් ධනවාදය විසින් වෛද්‍ය වෘත්තිය කියන එක හුදු මුදල්මය සබදතාවයක් බවට පත්කලා.වර්තමාන වෛද්‍යවරයා යනු තමන්ට ලැබෙන පිටරට සවාරිය වෙනුවෙන් ඖෂධ සමාගම් උදෙසා රෝගීන් උගස් කරන්නෙක් බවට පත්වෙන්නේ ඒ නිසා.ගුරුවරයාගේ අතීත පෞරුෂය ගිලිහිලා ටියුෂන් එකට ලමයි ඇද්ද ගැනීම වෙනුවෙන් කුනුහරුප කියන,මෝඩ විහිලු කරන ජෝකරයන්ගේ තත්වයට එම වෘත්තිය පත්වෙලා තියෙන්නේ ඒ නිසා.
කලාවට සිදුවී තිබෙන්නේත් එය මිස අනෙකක් නෙමෙයි.කලාව තුල පැවැති මනුශ්‍ය සාරය ක්‍රමයෙන් අහිමි ව යාම ධනවාදී යථාර්තයක් තුල වැලැක්විය හැක්කක් නෙමෙයි.වැදගත් වෙන්නෙ කලාකරුවන්ට බැන අඩ ගසන එකටත් වඩා ඔවුන්ව නිර්මානුශීය හපයක් බවට රූපාන්තරනය කරන ධනවාදී ව්‍යුහයේ ස්වරූපය තේරුම් ගැනීමයි.

"මෙතෙක් ගරුත්වයට භාජනය වූ ගෞරව පූර්වක විස්මයකින් යුතුව සැලකූ හැම වෘත්තියකටම තිබුනු ප්‍රභා මන්ඩලය ධනපති පංතිය විසින් ඉවත් කෙරිනි.එය වෛද්‍යවරයා,නීතිවේදියා,පූජකයා,කවියා,විද්‍යා කටයුතු වල නියුතු වෙන්නා ආදි හැමකෙනෙක්ම වැටුප් ලබන ශ්‍රමිකයන් බවට පත්කලේය"

කොමියුනිස්ට් ප්‍රකාශනය
-කාල් මාක්ස් / ෆෙඩ්රික් එංගල්ස්-

මේ අවුරුදු 150ටත් පමන පෙර ධනවාදය නිසා එතෙක් ගෞරවයෙන් සැලකුනු දේවල් වලට කෙලවෙන ආකාරය කාල් මාක්ස් පුරෝකථනය කල අන්දමයි.
කොහොම වුනත් අවසානයේ කියන්න ඕනේ දේ නම් මේ සිදුවන සියල්ල ඉතාම දේශපාලනික බවයි.එක්තරා බ්ලොග් ලියන මහත්මයෙක් මම මාක්ස්වාදයෙන් එහා හිතන්න බැරි මතාන්ධයෙක් ලෙස හදුන්වා දී තිබුනා මට මතකයි.
ඒ මහතාට පිලිතුරු දීමේ අවශ්‍යතාවයක් මෙහිලා මට නැතත් මේ වගේම ප්‍රශ්නයකට දශක කිහිපයකට පෙර අර්නස්ටෝ චේ ගෙවාරා දුන් පිලිතුරක් මෙහිදි කල්පනාවට එනවා.
- යථාර්තය සමාජවාදී නම්,මට කල හැක්කක් නැත-
මතාන්ධ වීම වේවා නොවේවා කාරනා සිදු වී තිබෙන්නේ ඉහත ආකාරයටයි.

ඇත්ත වශයෙන්ම කලාව මීට වඩා හොද තැනකට ගෙනියන්න බැරිද?කලාව දරදඩු වෙලද ග්‍රහනයෙන් මුදවාගෙන වඩා මානුශික පරාසයකට අරන් යන්න බැරිද?දුක්ගන්නාරාලගේ ව්‍යාජත්වය වෙනුවට ජයමහගේ නිරහංකාරිත්වය කලාවට රැගෙන ඒම කල නොහැකිද?
ඒක කරන්නේ කොහොමද?
මේක ගැන මට සදා නිම කල උත්තරයක් නැහැ.
නමුත් සද් කලාවට ලැදි,මනුශ්‍යත්වයට ගරු කරන සහෘදයින් එකතු වෙලා කතාකලොත් උත්තරයක් හොයා ගන්න අපට බැරි වෙන එකකුත් නැති බව අවසාන වශයෙන් සටහන් කල යුතුයි.